Türkiye’de İş Kazaları: Tedbir Almamak Ekonomiyi Ağır Yaralıyor

Türkiye’de trafik kazalarının ardından en büyük can ve mal kaybına yol açan iş kazaları, ülke ekonomisi için yıllık 10 milyar doları aşan devasa bir yük oluşturuyor. Aydın’da iş sağlığı ve güvenliği alanında öncü firmalardan Polat OSGB’nin Sorumlu Müdürü ve İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, bu acı tablonun temelinde yatan en önemli nedenin, alınan önlemlerin bir maliyet olarak görülmesi olduğunu vurguluyor. Tükel, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na tam uyumun, bir zorunluluk olmanın ötesinde, geleceğe yapılan stratejik bir yatırım olduğunu belirtiyor.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: 13 Yıllık Birikim ve Dersler

30 Haziran 2012’de Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ocak 2013’te yürürlüğe giren ve 2025 itibarıyla tehlike sınıfı ayrımı gözetmeksizin tüm iş yerlerini kapsayan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye’de yaklaşık 13 yıldır uygulanıyor. Bu süreçte pek çok tartışmaya sahne olsa da, iş güvenliğinin ne denli hayati bir öneme sahip olduğu ve alınan tedbirlerin bir gider değil, telafisi mümkün olmayan kayıpları önleyen bir yatırım olduğu net bir şekilde ortaya kondu. İstatistikler, geçmişte yaşanan iş kazalarının neredeyse tamamının insan kaynaklı ihmaller ve yetersiz tedbirlerden kaynaklandığını gösteriyor. Avrupa ülkeleri arasında iş kazaları sıralamasında üst sıralarda yer alan Türkiye, bu durumun ekonomik faturasını da ağır ödüyor. Uzmanlar, mevcut maliyetin yalnızca yüzde 25’inin önleyici tedbirlere harcanması durumunda, hem can kayıplarının önüne geçilebileceğini hem de ülke ekonomisine milyarlarca dolarlık katkı sağlanabileceğini hesaplıyor.

Farkındalık Eksikliği: İş Kazalarının Başlıca Sebebi

Polat OSGB Sorumlu Müdürü Emin Tükel, iş sağlığı ve güvenliği alanında karşılaştıkları en büyük sorunun ‘farkındalık eksikliği’ olduğunu dile getiriyor. İşverenlerin, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini bir maliyet kalemi olarak görme eğiliminde olduklarını, oysa alınmayan her önlemin ileride çok daha büyük maliyetlere ve geri dönülemez sonuçlara yol açtığını vurguluyor. Tükel, tehlike sınıfı ne olursa olsun, artık tüm iş yerlerinin bu hizmeti almak zorunda olduğunu hatırlatarak, kazaların çoğunun basit ve kolayca alınabilecek önlemlerin ihmal edilmesinden kaynaklandığını belirtiyor.

Basit Tedbirler Hayat Kurtarıyor, Ekonomiyi Güçlendiriyor

İş kazalarının önlenmesinde alınması gereken temel tedbirleri sıralayan Tükel, şu noktalara dikkat çekiyor: Elektrik panolarının düzenli bakımı, makine koruyucularının yerinde olması, yüksekte çalışma ekipmanlarının uygunluğu ve standartlara uygunluğu, kimyasal etiketlerinin güncelliği ve en önemlisi çalışanlara yönelik düzenli ve etkili eğitimler. Bu basit gibi görünen adımların, çok sayıda ağır yaralanma ve ölüm vakasının önüne geçebileceğini ifade ediyor. Türkiye’deki en büyük tehlikelerden birinin de ‘Bana bir şey olmaz’ anlayışı olduğunu belirten Tükel, çalışanların alışkanlık haline getirdiği risk alma davranışlarının ve kişisel koruyucu ekipman kullanmama gibi durumların, aslında bir cesaret göstergesi değil, istatistiksel bir kumar olduğunu ve bu kumarda kaybedenin çoğunlukla çalışanlar olduğunu vurguluyor. Bu ihmaller zinciri, hem bireysel trajedilere hem de ülke ekonomisine zarar veren iş kazaları oranlarını yükseltiyor.