Afyonkarahisar’ın kadim topraklarından yükselen ve nesilden nesile aktarılan efsanevi Al Fadimem türküsünün ardındaki hüzünlü aşk hikayesi, yapılan kapsamlı bir araştırmayla gün yüzüne çıkarıldı. İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyleri arasında filizlenen bu tutkulu sevdanın izleri, artık çok daha net bir şekilde aydınlatılıyor.
Türkünün Kayıp Belleği Gün Yüzüne Çıkıyor
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde dikkat çekici bir çalışma yürütüldü. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan proje, Al Fadimem türküsünün sözden ezgiye uzanan yolculuğunu ve unutulmaya yüz tutmuş gerçeklerini ortaya koymayı amaçladı. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adını taşıyan bu değerli proje, türkünün ilk sözlerine ve gerçek kahramanlarına ışık tuttu.
Halk Kültüründe Söz ve Anlam Değişimleri İncelendi
Bu özgün araştırma, halk müziğinin en önemli taşıyıcılarından olan türkülerin zaman içerisindeki söz ve anlam değişimlerini mercek altına aldı. Proje kapsamında, türkünün gerçek kahramanları olan Fadime Bostan ve Efe Kadir ile aynı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler, çalışmanın temelini oluşturdu. Bu birinci elden kaynaklar, türküye konu olan aşkın gerçekliğini ve acısını gözler önüne serdi.
Al Fadimem türküsünün hikayesi, yoksulluk ve imkansızlıklar karşısında direnen iki gencin dramını anlatıyor. Yetim ve maddi durumu yetersiz olan Efe Kadir, sevdiği Fadime’yi kaçırmaya karar verir. Fadime de bu aşka gönüllü olarak katılır. Ancak o dönemin yasaları gereği, yaşı küçük gösterilen Fadime’nin durumu, ailenin şikayeti üzerine Efe Kadir’in hapse girmesine neden olur. Bu ayrılık, Fadime’nin başka biriyle evlendirilmesiyle daha da acılaşır. Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı derin üzüntü ve hasret, onun kaleminden dökülen türkülere yansır. “Al Fadimem” de bu acı dolu sürecin bir ifadesidir.
40 Yıllık Ses Kaydı Tarihi Bir Kaynak Oldu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının ortaya çıkarılması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu nadide kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle koruduğu bu kayıt, Al Fadimem türküsünün günümüze ulaşan ilk sözlerini tespit etmek için paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıdı.
Yapılan saha çalışmaları ve elde edilen bu tarihi kayıt sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklı olarak daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtaların da derlendiği anlaşıldı. Bu durum, “Al Fadimem” türküsünün kuşaklar boyunca aktarılırken geçirdiği değişimleri somut verilerle gözler önüne sererken, halk kültürünün yaşayan ve dönüşen yapısını da bir kez daha kanıtladı. habercenneti.com.tr olarak, bu değerli kültürel mirası gün ışığına çıkaran tüm emeği geçenlere teşekkür ederiz.
