habercenneti.com.tr olarak, Türkiye’nin zengin biyolojik çeşitliliğine dair heyecan verici bir gelişmeyi duyurmaktan mutluluk duyarız. Denizli’nin doğal güzellikleriyle tanınan Çameli ilçesinde, emekli bir fen bilgisi öğretmeninin doğa yürüyüşü sırasında keşfettiği bitki, bilim dünyasında yeni bir tür olarak yerini aldı. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda bu özel bitkiye, bilimsel adı ‘Cephalaria cameliensis’, Türkçe karşılığıyla ise ‘Çameli pelemiri’ adı verildi.
Türkiye Florasına Yeni Bir Soluk: Çameli Pelemiri Keşfi
Ülkemiz, bilim insanlarının titiz çalışmaları sayesinde her geçen gün yeni bitki türleriyle zenginleşiyor. Bu değerli keşiflerden biri de Denizli’nin Çameli ilçesinde gerçekleşti. Yaklaşık iki yıldır süren biyoçeşitlilik envanteri çalışmaları sırasında dikkat çeken ve ardından yapılan kapsamlı incelemelerle bilim dünyasına tanıtılan Çameli pelemiri, türün bilimsel literatürdeki yerini sağlamlaştırdı.
Keşif Süreci ve Bilimsel Doğrulama
Yeni türün keşif öyküsü, emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa tutkusuyla başlıyor. Özdemir’in arazi gözlemleriyle fark ettiği bitki, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin dikkatini çekti. Prof. Dr. Yıldırım, Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğü morfolojik değerlendirmeler sonucunda, bitkinin bilinen türlerden farklı özellikler taşıdığını tespit etti.
Türün bağımsız bir takson olduğunu moleküler düzeyde kanıtlamak amacıyla Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından ISSR analizleri gerçekleştirildi. Bu titiz çalışmaların ardından, bitkinin bilim için tamamen yeni bir tür olduğu kesinleşti. Araştırmanın sonuçları, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası alanda tanınmasını sağladı.
‘Çameli Pelemiri’nin Tehdit Altındaki Yaşam Alanı
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Cephalaria cameliensis‘in yaşam alanının oldukça sınırlı olduğunu belirtti. Bitkinin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki yaklaşık 1350-1850 metre yükseklikteki habitatlarda yayılış gösterdiğini vurgulayan Yıldırım, türün yaprak ve çiçek yapılarının yakın akrabalarından belirgin şekilde ayrıldığını kaydetti. Moleküler analizlerin de bu ayrımı desteklemesiyle türün özgünlüğü teyit edildi.
Ne yazık ki, Çameli pelemiri yoğun otlatma baskısı nedeniyle tehlike altında. Sınırlı yaşam alanına sahip olması ve bölgedeki otlatma baskısının yüksekliği göz önüne alındığında, türün IUCN (Uluslararası Doğayı Koruma Birliği) kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği Açısından Önemi
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil ediliyor ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada yayılış gösteriyor. Türkiye ise bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumunda. Son keşiflerle birlikte Türkiye’deki Cephalaria türlerinin sayısı 49’a yükselirken, endemik tür sayısı ise 25’e ulaştı. Bu durum, Anadolu’nun bitki çeşitliliği açısından küresel önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Prof. Dr. Yıldırım, keşfin gerçekleşmesinde verdikleri desteklerden dolayı Çameli Belediyesi’ne ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini iletti. Bu tür keşiflerin, Anadolu’nun henüz gün yüzüne çıkmamış ekolojik mirasını ortaya koyduğunu ve yerel halkın doğaya duyarlılığının bilime katkısını gösterdiğini sözlerine ekledi.
